Zeeman wijst ‘mooi mens’ Van Dijk weg naar geluk

De olympische droom van Ellen van Dijk eindigt op 10 augustus in een Braziliaanse berm. Het is een harde klap voor een renster die twee jaar lang aan haar mentale gesteldheid heeft gewerkt. Toch overheerst trots. Van Dijk is voor haar geluk niet meer afhankelijk van resultaat, weet coach Merijn Zeeman. Met de WK voor de deur, ga ik in gesprek met Van Dijk en Zeeman over hun samenwerking.

Een hectisch seizoen
Precies een week voor de ploegentijdrit op de WK verblijft topfavoriet Boels-Dolmans in een hotel aan de rand van Almere. Het is afgrijselijk weer. Stortbuien volgen elkaar in rap tempo op, de temperatuur is gezakt tot een waterkoude vijftien graden Celsius. Het bedrijventerrein waar het hotel staat, past perfect bij dit weertype. Hoekig en kleurloos.

Over een dag vertrekt Van Dijk met haar ploeg naar Qatar voor de wereldkampioenschappen. Qatar, waar de denkbeeldige mussen van het dak lazeren door de hitte. Het schiereiland in de Perzische Golf doet in niets denken aan het hotel waar Van Dijk nu zit. Door de hitte in Qatar is het WK dit jaar later dan normaal.
“Het seizoen duurt drie weken langer. Eerst dacht ik: hoe erg kan dat zijn? Maar nu voel ik toch wel de vermoeidheid. Het is lekker als het straks allemaal achter de rug is”, vertelt Van Dijk. We hebben een plek gevonden in een hoek van de lobby, op iets te hippe, oncomfortabele witte banken.

Het is een hectisch jaar geweest voor misschien wel de beste tijdrijdster van de wereld. Het seizoen begint al op 2 februari – ook in Qatar. Op de Olympische Spelen hoort ze bij de allergrootsten op een parcours dat haar niet schikt. Ze beslecht de heuvels, maar ziet de berm een honderdste van een seconde over het hoofd. Het beeld van een geëmotioneerde Van Dijk schiet daarna door de Nederlandse huiskamers.

De mentale klap is groot voor een renster die de afgelopen jaren juist zo hard heeft gewerkt aan haar psychische gesteldheid. Door haar tranen heen, vertelt Van Dijk direct na haar deceptie in Rio de Janeiro dat ze trots is. Trots dat ze zo goed gespresteerd heeft ondanks die enorme tegenvaller onderweg. En ze bedankt Zeeman, die haar sinds twee jaar coacht.

Van Lang naar Zeeman
Als Van Dijk in 2013 wereldkampioen tijdrijden wordt in Florence, voelt ze meteen de druk van de regenboogtrui. In 2014 wil het niet lukken op het allerhoogste podium. Van Dijk praat zichzelf in de put als het even niet gaat zoals zij het wil. Van Dijk: “Ik had een trainer (Andreas Lang, red.) die heel sterk was met cijfers, daar ben ik fysiek beter van geworden. Maar mentaal was hij minder goed. Ik focuste me op die cijfers en was van slag als ik niet de wattages haalde die ik moest halen. Hij kon me daar niet uit halen op die momenten.”

Voor Van Dijk is na de teleurstellend verlopen WK-tijdrit in Ponferrada 2014 duidelijk dat het roer om moet. “Ik presteerde daar onder de maat en ik denk dat dat kwam door de gedachtes die ik had. Gedachtes als: mijn benen doen pijn, ik kan het niet, er komt een klim aan en ik kan niet klimmen, andere rensters zullen vast sneller zijn. Negatieve gedachtes waar je niets aan hebt in een tijdrit. Intussen weet ik zelf ook wel een beetje hoe ik moet trainen. Het gaat er dus vooral om dat ik er mentaal klaar voor ben om een topprestatie te leveren”, legt Van Dijk uit.

Ze kent de achtergrond van Zeeman en benadert hem. Na een paar koppen koffie is de samenwerking een feit. Zeeman haalt terug: “Ze was het plezier helemaal kwijt. We zijn toen begonnen met een persoonlijk ontwikkelingsplan. Voor mij is het belangrijk dat ik kan bijdragen aan de ontwikkeling van Ellen als persoon. Ellen is een heel mooi mens, iemand die openstaat voor groei en ontwikkeling. Dat helpt haar in haar sport en dat heeft er ook voor gezorgd dat ze het plezier weer terug heeft gekregen, dat ze voldoening uit haar sport haalt. En dan heb ik het niet over resultaten, maar over hoe zij in het leven staat.”

Zeeman probeert Van Dijk te laten inzien wat negatieve gedachtes met haar kunnen doen. “Er is één stelregel die ik hanteer; je bent niet je gedachtes. Mensen ontwikkelen patronen vanaf dat ze kind zijn. Er komt een moment dat je gaat zien dat jouw wereld niet dé wereld is en dat je ook opnieuw naar de wereld kunt gaan kijken. Als je erin slaagt om te besluiten om dat aan te passen naar de manier waarop je wilt leven, dan krijgt alles een nieuwe plek.”

Trots op prestatie in Rio
Op de Spelen in Rio komt alles samen. Van Dijk is in mentale en fysieke topvorm, maar verliest een (gouden) medaille aan een moment van onoplettendheid. Toch is Van Dijk trots, want ze laat haar hoofd na het incident niet hangen. “De truc is om in het nu te blijven. Op de Spelen ging dat juist heel erg goed. In 2014 bleef ik hangen in negatieve gedachtes en ging het alleen maar slechter. Nu dacht ik: oké, dit is verschrikkelijk, maar het is gebeurd en ik wil in ieder geval nog laten zien wat ik in me heb. Om voor mezelf de beste prestatie neer te zetten”, zegt Van Dijk.

Zeeman: “Ze is niet meer afhankelijk van resultaten in haar geluk. Haar geluk hangt af van hoe ze haar leven leidt. Dat is voor mij de bredere boodschap. Zo wil ik naar topsport kijken. Natuurlijk, resultaten zijn altijd verbonden aan topsport. Maar dat wil niet per se zeggen dat je van die resultaten gelukkig wordt.”

Geschreven door: