Ben ik dat op Twitter?

“Ik ben echt zo geschrokken. Ik wist hier niks van.” Het zijn de eerste woorden die Jantina (20) uitbrengt wanneer ze op een woensdagmiddag gebeld wordt. Ze hoort dat haar foto op Twitter gebruikt wordt door iemand anders, ene @OndeugendeKelly.

Als Jantina het profiel op Twitter opzoekt ziet ze foto’s van blote borsten, geslachtsdelen en seks. Er staan tweets op het profiel waarin prijzen worden genoemd voor verschillende seksuele handelingen. En daarnaast staat háár foto, genomen toen ze vijftien was. Ze is geschokt. Hoe kan zoiets gebeuren?

Online identiteitsfraude

Jantina is het slachtoffer van digitale identiteitsfraude. Ze is niet de enige. “Identiteitsdiefstal op het internet gaat één van de grotere plagen van onze samenleving worden”, zegt onderzoeksjournalist Brenno de Winter. Hij pleegde zelf identiteitsfraude met de OV-chipkaart om de zwakheden daarvan bloot te leggen, en is gespecialiseerd op het gebied van privacy en IT-beveiliging.

Volgens De Winter is iemand die nepprofielen aanmaakt op Twitter relatief makkelijk op te sporen door de politie. De Winter: “Elke keer als zo iemand inlogt laat hij zijn internetadres achter. Als hij dat niet al te slim heeft gedaan, en de meeste mensen doen dat gewoon heel rechttoe-rechtaan, dan is zo iemand snel op te sporen. Je vordert de gegevens van Twitter, die versterkt ze en vervolgens kun je als politie al vrij snel zien waar iets vandaag komt.”

En dus belt Jantina de politie in haar woonplaats. Ze wil dat het profiel van Twitter wordt verwijderd, maar zo makkelijk gaat dat niet volgens de politie. “Ik werd totaal niet serieus genomen. Het komt er op neer dat ik het zelf maar moet oplossen en Twitter een e-mail moet sturen”, vertelt ze. De politie zegt alleen wat te kunnen doen als ze gegevens krijgen over de fraudeur van Twitter.

Anoniem op Twitter

Micha Schimmel is jurist gespecialiseerd in internetrecht en juist daar ligt de problematiek van online identiteitsfraude: het verkrijgen van de gegevens. “Twitter is heel terughoudend met het uitgeven van de persoonsgegevens van hun gebruikers. Pas op het moment dat er een rechterlijke uitspraak aan ten grondslag ligt, zullen ze dat doen.”

Zelfs al geeft Twitter de gegevens van iemand die fraudeert, dan nog is de dader niet makkelijk te pakken. “Vaak geven fraudeurs valse gegevens op. Ofze hebben wel software gebruikt om te voorkomen dat ze te achterhalen zijn. Dat is het gevolg van internet”, weet Schimmel. Hij ziet het probleem groeien en moet zijn cliënten vaak teleurstellen. Er is weinig aan te doen.

Nadat Jantina aangifte heeft gedaan, laat de politie haar per e-mail weten dat er geen onderzoek ingesteld zal worden, tot ergernis van De Winter. “Dat is tegen landelijk beleid in. We hebben op nationaal niveau juist speerpuntbeleid op identiteitsfraude. Er is zelfs een desk voor in het leven geroepen. Dat de politie vervolgens zegt: ‘fuck het landelijk beleid, wij gaan onze eigen weg want wij vinden het probleem nu niet groot genoeg’, is een beetje gek.”

Online informatiesamenleving

De Winter benadrukt dat we leven in een informatiesamenleving, waar bijna alles digitaal gebeurt. “Als iemand met jouw digitale identiteit aan de haal gaat dan is dat een probleem, en dat moet je serieus nemen.” Dat gebeurt nog niet volgens De Winter. “Je hoopt dat de politie het serieus neemt, maar in heel veel gevallen zie je dat er geen onderzoek wordt gedaan.”

Bij gebrek aan actie van de politie, is de hoop gevestigd op Twitter. Maar het Amerikaanse bedrijf hoeft volgens de wet zelf niet actief op zoek te gaan naar mensen die zich niet aan de wet houden op Twitter. De Winter: “Het uitgangspunt is dat je als platform niet aansprakelijk bent, tenzij je weet dat informatie onrechtmatig is en het toch laat staan.”

Na haar bezoek aan de politie mailt Jantina Twitter. Ze nemen het verzoek in behandeling en na twee weken wordt @OndeugendeKelly van het net gehaald.

Door: Benjamin de Bruijn en Milou Brand

* De echte naam van Jantina is gefingeerd in verband met haar privacy.

Geschreven door: